Ana Sayfa Arama Galeri Video Yazarlar
Üyelik
Üye Girişi
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu Namaz Vakitleri Gazeteler Puan Durumu
WhatsApp
Sosyal Medya
Uygulamamızı İndir
Ayson Karabağ

Hile Üçgeni Ekonomik Beklentiler Ve Sonuçları

Hile Üçgeni Ekonomik Beklentiler Ve Sonuçları

“Hile” kelime anlamıyla TDK’ya göre birini aldatmak, yanıltmak için yapılan düzen, dolap, oyun, ayak oyunu, alavere dalavere, desise, entrika. Çıkar sağlamak için, bir şeye değersiz bir şey katma olarak belirtilmiştir. Hile’yi herhangi bir şeyle sınırlandırmak mümkün değildir. Hile’nin ne alanı ne zamanı nede sınırı vardır; fırsat doğduğu andan itibaren hilekarın gerçekleştirdiği eylemin neticesidir. İnsanlar neden “Hile” yapar? 1950‘lerde Donald Cressey‘in araştırması sonucu “hile üçgeni” olarak bilinen unsurdur. Cressey’in, hile suçundan ceza evinde yatan 200 mahkumla yapmış olduğu görüşme neticesinde varmış olduğu kanı, Hile üçgenini oluşturan bu üç unsur; Baskı, Fırsat ve Haklı gösterme olarak adlandırılmaktadır. Baskı unsuru acil para ihtiyacının ortaya çıkardığı bir durumdur. Bunlar Mali içerikli baskılar, Kötü alışkanlıkların doğurduğu baskılar ve İş ile ilgili baskılardır. Mali içerikli baskılar; Kişilerin çeşitli nedenlerle paraya ihtiyaç duymaları neticesinde ortaya çıkmaktadır. Bu baskılar, Güzel yaşama isteği, Para hırsı açgözlülük, yüksek tutarlı kişisel borçlar, sağlık harcamaları ve beklenmeyen mali ihtiyaçlardır. Kötü Alışkanlıklardan Doğan Baskılar; Mali içerikli baskılarla bağlantılı olup Alkol, uyuşturucu, kumar ve gece hayatı gibi alışkanlıklara sahip bu kişilerin bağımlılıkları’da hile’yi doğurabilecek nedenler arasında sayılmaktadırlar. İşle İlgili Baskılar; Çalışanın işinden memnun olmaması, haksızlığa uğradığını düşünmesi, terfii edememesi, düşük ücret ve üstlerince beklediği takdiri görememesi gibi nedenlere bağlanmaktadır. ACFE’nin iki yılda bir yayınlanan ve en son 2020 yılı suistimal raporunda Türkiye’de 13, olmak üzere toplamda 125 ülkeden, 20504 suistimal vaka bildirimine yer verilmiştir. Varlıkların kötüye kullanımı, Yolsuzluk ve Mali tablo suistimali olarak başlıca üç katagoriye ayrılmıştır. Bu son rapora göre kurumlar yıllık gelirinin %5’ini, bu tür suistimaller nedeniyle kaybetmiş olup, bu vakalardaki toplam kayıp 3,6 milyar dolar ve vaka başına ortalama kayıp 1,5 milyon dolar iken, Bunun küresel ölçekte yaklaşık 4,5 trilyon dolarlık yıllık kayıp anlamına geldiği belirtilmektedir.

 

İşletmeye yarar sağlamak adına hile yapmak genellikle üst düzey yöneticilerin

gerçekleştirebileceği bir eylemdir. Çünkü bu tür hilelerde genellikle işletme çalışanları değil, işletme ilgililerinin kandırılması amaçlanmaktadır. Varlıkların yanlış beyan edilmesi en çok rastlanan hile türlerindendir. Diğer taraftan mali tablo hileleri en az rastlanan hile türlerindendir; Ancak bu tür bir hilenin yapıldığı durumlarda büyük ekonomik kayıplar yaşanmaktadır.

En son güncel örnek olarak “Luckin Coffee Skandalı” nı gösterebiliriz. Kahve, Dünya Ekonomisinde petrolden sonra, Dünya Ticaretinde en büyük paya sahip olarak ikinci sırada yerini almaktadır. Çin de bu pazar konumunda önemli bir yere sahiptir. Verilere göre Dünyada Kahve Ticaretinden elde edilen gelir yaklaşık 450 milyar dolar iken, Çin’in buradaki payı, On Milyar dolarseviyesindedir. Kahve tüketimi dünya genelinde kişi başı ortalama yıllık 240 fincan iken, Çinde bu sayı ortalama 5 fincana tekabül

etmektedir. Çin pazarının büyüme hızı dünya ortalamasının yaklaşık ikibuçuk katına tekabül etmektedir.

Luckin Coffee ismi ile 2017 yılında kurulan ve birkaç ay gibi kısa zaman içerisinde Pekin ve Şangay’da ilk mağazalarını açarak faaliyet göstermeye başlayan şirket, İlk yatırımını 2018 yılı Temmuz ayında yapmış, varlık yönetim şirketleri tarafından 200 milyon dolarlık yatırım ile, şirketin değeri bir milyar dolara ulaşmıştır. Şirket 2018 yılı Ağustos ayında Ali Baba, Starbucks gibi firmalarla stratejik ortaklıklar kurarak 2023 yılına kadar ülkedeki mağaza sayılarını 6 bin seviyesine çıkaracağını duyurduktan sonra, 2018 Eylül Ayı’nda Luckin Coffee, ülkenin en büyük bilişim kuruluşlarından Tencent ile stratejik ortaklık kurduktan sonra, 2018 Kasım Ayı’nda ise Coca Cola, Costa’yı 5,1 milyar USD’ye satın aldığını duyurdu. Açıldıktan bir yıl sonra, bir çok marka firmayı geride bırakarak mağaza sayısını bir yılda 1300’lere, 2019 yılında ise bu sayıyı 4 bine çıkararak çin pazarında en üst sıralarda yerini adı, Ancak Pazar hakimiyeti konusunda Starbucks’ın çok geride olmasına rağmen, büyük yatırımcı firmalardan yatırım almaya devam etti. Kısa zamanda hızla büyüğen bu şirket, 2019 yılında Amerika Nasdaq Borsası’nda halka açıldı. Hisse fiyatı 17 $’dan satılarak ,şirketin kasasına 561 milyon dolar daha girmiş oldu. Hisse fiyatları ise halka arzının ilk işlem günü sonunda 25 $’a yükseldi ancak 2019 yılı sonlarına doğru şirket finansal tablolarındaki zararı açıklayarak yatırımcılarını hayal kırıklığına uğratsada, şirket yönetimi yatırımcılarla bir araya gelerek bir takım inovatik projelerden bahsederek, güven tazelemeyi başarmıştır. 2020 Aralık ayında hisse fiyatları yükselerek 50 doların üzerine çıkmıştır. Ancak yatırımcı bir araştırma firmasına gönderilen, isimsiz bir araştırma raporunu twitter üzerinden yayınlanmasıyla, bu şirket hisselerini açıktan sattığını duyurması, finansal tablolarda suistimal olduğu düşüncesi doğurmuştur. Muddy Waters’ın bu raporu yayınlaması ve Finansal Tabloların Hileli düzenlendiğinin tesbit edilip açıklanmasından sonra 26 dolara tekabül eden hisse senetleri 5 dolara kadar gerilemiştir. Luckin Coffee firması ve elinde hisse senetleri kalan yatırımcılar için sonun başlangıcına gelinmiştir.

.”Luckin Coffee Skandalı” Benimde 2011 yılında, Sekreter Dergisinde kaleme aldığım, Amerikan tarihindeki en büyük iflas çöküşünü yaşayan,16 yılda büyüyüp, 25 günde yerle bir olup, aynı zamanda sinema filimlerine konu olan Enron vakasını hatırlatmaktadır.

Aysel Öztürk

SMMM / Adli Muh.Uzm.

YAZARLAR
TÜMÜ

SON HABERLER